CHRONIĆ - KONSERWOWAĆ


 

WYTYCZNE DO PROWADZENIA PRAC KONSERWATORSKICH I IMPREGNACYJNYCH W ZABYTKOWYCH I OBIEKTACH ARCHITEKTURY DREWNIANEJ


I. WYTYCZNE DO PROWADZENIA PRAC KONSERWATORSKICH I IMPREGNACYJNYCH W ZABYTKOWYCH OBIEKTACH ARCHITEKTURY DREWNIANEJ.

Realizując zabiegi mające na celu skuteczne powstrzymanie postępującego procesu zniszczeń i zabezpieczenie obiektu przed dalszą destrukcją należy pamiętać, że nie powinny one wpływać na dawność i autentyczność obiektu.

We wszelkich pracach konserwatorskich należy postępować zgodnie z założeniami – Karty Weneckiej – która mówi że nie powinno się przeprowadzać rekonstrukcji zabytku - należy uszanować oryginalną substancję konstrukcji oraz materiały. 


1. PRZYGOTOWANIE PODŁOŻA

1.1.      W procesie usuwania zielonych nawarstwień biologicznych i innych pozostałości organicznych z wodoodpornych powierzchni mineralnych jak i naturalnych oraz  zwalczania organizmów barwiących drewno typu glony i porosty prace konserwatorskie w zakresie odglonienia drewna lub kamienia należy wykonać środkiem do niszczenia glonów i porostów nie wymagającym intensywnego zmywania.



2. ZAHAMOWANIE BIOLOGICZNYCH PROCESÓW DESTRUKCJI DREWNA (GRZYBY, OWADY) W ZALEŻNOŚCI OD INTENSYWNOŚCI WYSTĘPOWANIA SZKODNIKÓW OWADZICH

2. 1. Zwalczanie owadów - metoda iniekcyjna, polegająca na wykonaniu  otworów i wstrzyknięciu lub grawitacyjnym wprowadzeniu płynnego, rozpuszczalnikowego, o słabym zapachu środka owadobójczego, który penetruje drewno do 8 cm2 wokół otworu i skutecznie powoduje niszczenie owadów. Wyklucza się stosowanie środków o działaniu doraźnym. Aplikowany środek musi posiadać funkcję oddziaływania bezpośredniego i zarazem profilaktycznego. W procesie zwalczania owadów – technicznych szkodników drewna takich jak: spuszczel pospolity, miazgowiec brunatny, kołatek, tykotek pstry w postaci zarówno larw jak i postaci dojrzałych zastosowany środek musi działać skutecznie, w sposób ciągły i obejmować wszystkie stadia rozwoju owadów.

2. 2. Zwalczanie owadów - metoda nakładania powierzchniowego płynnymi, bezbarwnymi środkami rozpuszczalnikowymi, penetrującymi drewno, hydrofobowych, skutecznie niszczących owady i zabezpieczających przed ponownym atakiem owadów i grzybów. Aplikowany środek musi posiadać funkcję oddziaływania bezpośredniego  i zarazem profilaktycznego. W procesie zwalczania owadów – technicznych szkodników drewna takich jak: spuszczel pospolity, miazgowiec brunatny, kołatek, tykotek pstry w postaci zarówno larw jak i postaci dojrzałych zastosowany środek musi działać skutecznie w sposób ciągły i obejmować wszystkie stadia rozwoju owadów.

Spuszczel pospolity

Larwa

Wygląd zaatakowanego drewna

Miazgowiec brunatny

Larwa

Wygląd zaatakowanego drewna

Kołatek

Larwa

Wygląd zaatakowanego drewna

Tykotek pstry

Larwa

Wygląd zaatakowanego drewna

2. 3. Zwalczanie grzybów niszczących drewno. W procesie zwalczania grzybów powodujących rozkład brunatny drewna należy określić zakres uszkodzeń, usunąć grzybnię, owocniki i porażone drewno do 1 m od ostatniego widocznego ataku grzybów. 

2. 4. Zwalczanie grzybów pleśniowych. Powierzchnie zaatakowane przez grzyby pleśniowe należy poddać dezynfekcji specjalnymi środkami chemicznymi do zwalczania pleśni i usuwania niepożądanych nawarstwień biologicznych.

Grzyb domowy właściwy - owocnik

Wygląd zaatakowanego drewna

Zwalczanie grzyba domowego

Zwalczanie grzyba domowego

Grzyb domowy biały - owocnik

Wygląd zaatakowanego drewna

Grzyb piwniczny

Owocnik

Wygląd zaatakowanego drewna

Niszczyca - owocnik

Wygląd zaatakowanego drewna

Ekspansywny grzyb domowy - owocnik

Wygląd zaatakowanego drewna

Brunatny rozkład drewno

Wygląd zaatakowanego drewna

Sinizna - owocnik

Wygląd zaatakowanego drewna

2. 5.     Zahamowanie destrukcji – zabezpieczenie przed wilgocią. Po odkryciu poszycia dachowego oraz w miejscach połączeń ciesielskich, ale nie w strefie rozciąganej elementów nośnych, w miejscach trudno - dostępnych gdzie może występować zawilgocenie, przed ponownym położeniem pokrycia zastosowanie środka w postaci sprasowanych soli na bazie boru, który będzie zmagazynowany w drewnie i uaktywni się pod wpływem wilgoci i będzie zapobiegał przeciw atakom grzybów w miejscach narażonych na wilgoć. 



3. WZMOCNIENIE DREWNA

3. 1. Flekowanie drewna. Rekonstrukcja elementów budowlanych w miejscach ze znaczną destrukcją drewna w połączeniu ze środkami wzmacniającymi drewno na bazie żywic poliuretanowych mieszanych z trocinami pozyskanymi z wyciętych elementów podlegających wzmacnianiu - w celu uzupełnienia ubytków. Zastosowane masy uzupełniające na bazie żywic poliuretanowych muszą posiadać możliwość doprowadzenia do powierzchniowego scalenia kolorystycznego wzmacnianego elementu.



4. OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA DREWNA

4. 1. Ochrona przeciwpożarowa drewna podlegającemu konserwacji (elementy budowlane nie podlegające rozbiórce i wymianie) polegająca na doprowadzeniu drewna przy malowaniu ręcznym impregnatem opóźniającym palność drewna do stopnia pozwalającego osiągnąć trudno-zapalności wg klasy C-s2-d0 systemem wodorozcieńczalnym, nie zmieniającym kolorystyki drewna, który nie pęka, ani się nie łuszczy oraz można stosować go wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń.

4. 2.     Ochrona przeciwpożarowa drewna podlegającemu rekonstrukcji (elementy budowlane podlegające wymianie – w tym: gontu dachowego, więźby dachowej,  elementów okładzin drewnianych) polegająca na doprowadzeniu drewna przy impregnacji ciśnieniowej impregnatem opóźniającym palność drewna do stopnia pozwalającego osiągnąć trudno-zapalności wg klasy B-s2-d0 systemem wodorozcieńczalnym, nie zmieniającym kolorystyki drewna, który nie pęka, ani się nie łuszczy oraz można stosować go wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń.


5. OCHRONA BIOLOGICZNA DREWNA

5. 1. Zastosowanie profilaktycznej warstwy środka wodorozcieńczalnego przed atakiem owadów i grzybów, służących do zastosowań na zewnątrz i do wewnątrz.

5. 2.     Od zewnątrz powierzchnia drewna musi być zabezpieczona przeciw wypłukiwaniu i przeciw promieniowaniu UV, hydrofobowa w wersjach kolorystycznych:

  • bezbarwna,
  • lazurująca,
  • kolor kryjący,
  • farba wapienna. 

Metoda:

  • profilaktyczna ochrony przed zgnilizną i sinizną środkiem

  • wierzchnia warstwa ochronna powłoki 

  • wierzchnia kryjąca warstwa ochronna powłoki malarskiej 

II. ODDZIAŁYWANIE NA ŚRODOWISKO

1. Stosowane preparaty są środkami chemicznymi, jednak biodegradowalnymi środkami chemicznym.



III. PODSUMOWANIE

Materiały pomocnicze opracowano na podstawie:

  • artykułu Konserwacja drewna zabytkowego w Polsce J. Ważny, W. Kurpik, Nauka 1/2005
  • kart charakterystyki jednego z producentów impregnatów do ochrony drewna

Zadaj pytanie: